# نامهٔ شیخ فضل‌الله به آقا نجفی در باب مجلس شرعیه

تاریخ: ۲ تیر ۱۲۸۶ | شاهنشاهی ۲ تیر ۲۴۶۶ | ۲۳ ژوئن ۱۹۰۷
رده: رویداد فرعی و زمینه‌ای
موضوع: religious

## خلاصه
شیخ فضل‌الله در دیماه ۱۲۸۵ به آقا نجفی نوشت عنوان مجلس باید سلطنت جدید بر قوانین شرعیه باشد. همان خط را تیر ۱۲۸۶ در بست عبدالعظیم به میدان آورد.

## زمینه
دیماه ۱۲۸۵، پیش از بست عبدالعظیم، شیخ فضل‌الله به آقا نجفی اصفهان نوشت که عنوان مجلس باید سلطنت جدید بر قوانین شرعیه باشد. رونوشت به نجف برای پسرش رفت. کسروی این نامه را نمونهٔ راه او می‌آورد، جدا از راه دو سید و آخوند خراسانی.

## ۱. متن نامه
شیخ فضل‌الله خراج شرعی و عشر زمین را علاج دانست و راه‌های ملل اروپایی را اضمحلال دین خواند:

«چنین بنظر میرسد که اگر وضع مملکت بر گرفتن خراج شرعی بر صدقات لازمه از زکوة و غیرها و بعبارت آخری اخذ العشر مما ینبت من الارض و طرح جمیع عناوین دیگر و صرف در مصارف اصناف ثمانیه من العاملین والغارمین والمولفه و فی سبیل الله الخ بشود بشرحی که محتاج بذکر نیست و جنابعالی محض توجه محیط بتمام آن میشود کارها اصلاح و زاد فی شرف الاسلام و حصل الشرف فوق الشرف و فیه من الفوائد الاسلامیه مالایخفی اگر چه مناقشات علمیه در دقیق نظر بسیار است ولکن مقصود بعد از وقوع عمل بر وجه لابدیه بصحت اسم است و منافع مترتبه بر این اسم و اما طرق دیگر مما علیه ملل الاروبیین فیه اضمحلال الدین و انحطاط الاسلام و اهله و خوف الوقوع و لو بعد حین فی مفاسد کثیره. وبالجمله اگر از اول امر عنوان مجلس عنوان سلطنت جدید بر قوانین شرعیه باشد قائمه اسلام همواره مشید خواهد بود.»

## پیامد
این نامه بست را نساخت؛ راه مشروعه را نشان داد. اصل دوم همان خط را در بهارستان نشاند.

## منابع
- [kasravi / گفتار ششم؛ نامه به آقا نجفی] کسروی نامهٔ شیخ فضل‌الله به آقا نجفی را نمونهٔ راه او می‌آورد، جدا از راه بهبهانی و طباطبایی و آخوند خراسانی.

## کسان
- sheikh-fazlollah: نگارش نامه در باب عشر شرعی و عنوان مجلس.
- aqa-najafi: گیرندهٔ نامه در اصفهان.
صفحه: https://mashrooteh.org/ruydad/nuri-letter-to-aqa-najafi-di-1285