{"id":"mozaffar-adalatkhaneh-dastkhat","title":"دستخط مظفرالدین‌شاه در تأسیس عدالتخانهٔ دولتی","date":{"solarYear":1284,"solarMonth":10,"solarDay":22,"gregorianYear":1906,"gregorianMonth":1,"gregorianDay":12},"tier":"secondary","category":"court","summary":"شاه به علما نامه نوشت که به شهر آیند و به عین‌الدوله فرمان داد عدالتخانه برای اجرای شرع در همهٔ ولایات عاجلاً دایر شود.","citations":[{"sourceId":"nazem","locus":"تاریخ بیداری ایرانیان؛ دستخط عدالتخانه","text":"ناظم هر دو پارهٔ دستخط، نامه به علما و فرمان به اتابک، را ثبت کرده است."},{"sourceId":"khadem","locus":"ماجرای مشروطه؛ گفتار نوزدهم","text":"خادم متن را پاسخ گنگ به خواست گنگ متحصنین می‌خواند."}],"personIds":["mozaffar-person","ain-al-dowleh","tabatabai","behbahani"],"personDeeds":{"mozaffar-person":"دستخط تأسیس عدالتخانهٔ دولتی را صادر کرد و مهاجران را به شهر خواند.","ain-al-dowleh":"قول دستخط را در شام ۲۰ دی گرفت و فرمان را به علما رساند.","tabatabai":"به پیغام باغ میکده یک روز دیگر ماند تا متن دستخط برسد.","behbahani":"نزدیکانش در شام امیرخان سردار مذاکره کردند و با صدور دستخط بست را تمام کردند."},"periodId":"mashruteh","monarchId":"mozaffar-al-din","aliases":["دستخط عدالتخانه مظفر","فرمان عدالتخانه دولتی"],"context":"۲۰ دی نزدیکان دو سید با عین‌الدوله شام خوردند. صدراعظم قول دستخط گرفت. باغ میکده گفت تا متن نرسد بست نشکند. ناظم‌الاسلام هر دو پاره را در تاریخ بیداری نگاه داشته است. گفتار نوزدهم این خط را پاسخ گنگ به خواست گنگ می‌خواند.","whatHappened":[{"title":"۱. نامه به علمای متحصن","body":"ضمیمهٔ دستخط خطاب به اتابک است.\n\n«جنابان مستطابان شریعتمداران، علمای عظام سلمهم الله تعالی. جنابان آقا میرزا مصطفی و آقا میرزا ابوالقاسم و آقا میرزا محسن و اعتمادالاسلام را که برای اظهار مطالب خودتان نزد جناب اشرف اتابک اعظم فرستاده بودید، از شرح پیغامات شما مطلع شدیم. این مسئله را باید عموم علمای عظام بدانند که رأفت و معدلت ما همیشه به افراد رعیت شامل بوده، خصوصاً نسبت به علمای اعلام که دعاگوی دولت و خیرخواه شخص سلطنت هستند کمال اعتقاد و التفات داشته، در مقاصد حقه آنها همیشه نهایت توجه کرده‌ایم. حالا هم که شرح اظهارات شما را جناب اشرف اتابک اعظم عرض کرد، در صدر عریضه او دستخطی صادر شده است که برای شما خواهند فرستاد. با کمال امیدواری به شهر آمده، به اتفاق جناب اشرف اتابک اعظم شرفیاب شوید که حسن ظن و کمال رأفت و عقیدت خودمان را مشافهتاً نیز به آن جنابان انحاء و اظهار کنیم و با نهایت آسودگی و امیدواری به دعای دولت و مزید تأییدات و توفیقات ما اشتغال ورزید.»"},{"title":"۲. فرمان به عین‌الدوله","body":"این پاره همان است که به ولایات ابلاغ شد.\n\n«جناب اشرف اتابک اعظم، چنانکه مکرر این نیت خودمان را اظهار فرموده‌ایم، ترتیب و تاسیس عدالتخانه دولتی برای اجرای احکام شرع مطاع و آسایش رعیت از هر مقصود مهمی واجبتر است و این است بالصراحه مقرر می‌فرماییم برای اجرای این نیت مقدس قانون معدلت اسلامیه که عبارت از تعیین حدود و اجرای احکام شریعت مطهره است، باید در تمام ممالک محروسه ایران عاجلاً دایر شود، بر وجهی که میان هیچ یک از طبقات رعیت مطلقاً فرقی گذاشته نشود و در اجرای عدل و سیاسات به طوری که در نظامنامه این قانون اشاره خواهیم کرد، ملاحظه اشخاص و طرفداریهای بی‌وجه قطعاً جداً ممنوع باشد. البته به همین ترتیب کتابچه نوشته مطابق قوانین شرع مطاع فصول آن را مرتب و به عرض برسانید، تا در تمام ولایات دائر و ترتیبات مجلس آن هم بر وجه صحیح داده شود و البته این قبیل مستدعیات علمای اعلام که باعث مزید دعاگویی ما است همه وقت مقبول خواهد بود. همین دستخط ما را هم به عموم ولایات ابلاغ کنید.»"}],"aftermath":"۲۲ دی مهاجران برگشتند. عدالتخانه در فرمان عدلیهٔ شرعی ولایات است، نه دارالشورای منتخب. کمیسیون کتابچه را کشت.","chronology":[{"date":{"solarYear":1284,"solarMonth":10,"solarDay":22,"gregorianYear":1906,"gregorianMonth":1,"gregorianDay":12},"title":"صدور دستخط","text":"نامه به علما و فرمان تأسیس عدالتخانهٔ دولتی."}]}