{"id":"ministerial-responsibility-dispute","title":"بحران مسئولیت وزرا در برابر مجلس و سقوط کابینه مشیرالدوله","date":{"solarYear":1285,"solarMonth":11,"solarDay":13,"gregorianYear":1907,"gregorianMonth":2,"gregorianDay":2},"tier":"primary","category":"political","summary":"تلاش مجلس برای نظارت بر عایدات دیوانی به مناقشه‌ای عمیق پیرامون مسئولیت پارلمانی وزرا کشیده شد. وزرای دربار اعلام کردند تنها در برابر شاه مسئولند؛ اما پایداری نمایندگان مرزهای تفکیک قوا و لزوم پاسخگویی کابینه به پارلمان را تثبیت کرد و میرزا نصرالله مشیرالدوله را به استعفا کشاند.","citations":[{"sourceId":"khadem","locus":"ماجرای مشروطه؛ گفتار بیست‌وچهارم","text":"سعدالدوله در صحن مجلس به وزیر مالیه گفت آنطور که شما می‌فرمایید وزیر نیستید، دفتردارید؛ اسم با شماست و رسم با دیگری است."}],"personIds":["saad-al-dowleh","taqizadeh","naser-al-molk","sani-al-dowleh"],"personDeeds":{"saad-al-dowleh":"هدایت چالش‌های پارلمانی علیه وزرای سنتی و تبیین حقوقی مسئولیت هیئت دولت در برابر نمایندگان ملت.","taqizadeh":"ارائه پیشنهاد الزام کابینه به درج عبارت هشت وزارتخانه رسمی و تفویض مسئولیت قانونی به بهارستان.","naser-al-molk":"توجیه سازوکار سنتی جمع و خرج با اتکا به دستخط‌های شاهانه به جای ارائه ترازنامه مدرن بودجه.","sani-al-dowleh":"مدیریت جلسات پرتنش استنطاق وزرا در جایگاه ریاست مجلس."},"periodId":"mashruteh","monarchId":"mohammad-ali-shah","aliases":["مسئولیت وزرا","استنطاق ناصرالملک","بحران کابینه مشیرالدوله"],"context":"تلاش مجلس شورای ملی در بهمن ۱۲۸۵ برای نظارت بر عایدات دیوانی و ممیزی حساب‌های مبهم کشور به مناقشه‌ای عمیق پیرامون مسئولیت پارلمانی وزرا کشیده شد. وزرای درباری از جمله ناصرالملک و محتشم‌السلطنه اعلام کردند که در سنت قاجار تنها در برابر ذات ملوکانه پاسخگو هستند و مجلس حق بازخواست از دخل‌وخرج را ندارد.","whatHappened":[{"title":"۱. استنطاق وزرا و سخنان تند سعدالدوله در بهارستان","body":"سعدالدوله در صحن علنی مجلس خطاب به وزیر مالیه که از پاسخگویی طفره می‌رفت گفت:\n\n«آنطور که شما می‌فرمایید وزیر نیستید، دفتردارید. اسم با شماست و رسم با دیگری است. در نظام مشروطه وزیر باید به نمایندگان ملت پاسخ دهد و گرنه شایسته این مسند نیست.»\n\nسید حسن تقی‌زاده نیز طرحی ارائه داد که طبق آن تعداد وزارتخانه‌های رسمی به هشت وزارتخانه محدود شود و کلیه وزرا متضامناً در برابر مجلس مسئول شناخته شوند."}],"aftermath":"این چالش ساختاری به استعفای میرزا نصرالله خان مشیرالدوله انجامید و مفهوم نوین «هیئت دولت مسئول در برابر پارلمان» را تثبیت کرد.","chronology":[{"date":{"solarYear":1285,"solarMonth":11,"solarDay":13,"gregorianYear":1907,"gregorianMonth":2,"gregorianDay":2},"title":"استنطاق وزرا در بهارستان","text":"چالش حقوقی نمایندگان با ناصرالملک و استقرار اصل مسئولیت وزرا."}]}