# هنگامهٔ مسجد شاه و منبر سید جمال واعظ

تاریخ: ۲۲ آذر ۱۲۸۴ | شاهنشاهی ۲۲ آذر ۲۴۶۴ | ۱۳ دسامبر ۱۹۰۵
رده: رویداد فرعی و زمینه‌ای
موضوع: political

## خلاصه
فردای فلک تجار قند، بازار به مسجد شاه رفت. سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی بر منبر شرط مسلمانی شاه را گفت و حاج میرزا ابوالقاسم امام‌جمعه او را بابی خواند. دو سید همان شب کوچ به عبدالعظیم را گذاشتند.

## زمینه
فردای فلک تجار قند، بازار به مسجد شاه رفت. تولیت با حاج میرزا ابوالقاسم امام‌جمعه بود، داماد شاه. کسروی این هنگامه را پل میان چوب و خروج به عبدالعظیم می‌نویسد.

## ۱. منبر سید جمال واعظ و فریاد امام‌جمعه
سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی، که با سید جمال اسدآبادی یکی نیست، بر منبر رفت و گفت:

«اعلیحضرت شاهنشاه اگر مسلمان است با علمای اعلام همراهی خواهد فرمود و عرایض بیغرضانه علماء را خواهد شنید... و الا اگر...»

امام‌جمعه برآشفت:

«ای سید بیدین، ای لامذهب، بی‌احترامی بشاه کردی. ای کافر، ای بابی، چرا بشاه بد میگویی؟...»

سید جمال پاسخ داد که بی‌احترامی نکرده و کلمهٔ «اگر» معنا دارد. امام‌جمعه کسان خود را خواند که بزنند. دو سید به همراهان گفتند دستی درنیاورند.

## ۲. تصمیم کوچ
طباطبایی همان شب گفت اگر در شهر بمانند عین‌الدوله امام‌جمعه را به جنگ حیدری و نعمتی برانگیزد، و اگر به تجار نپیوندند خواهند گفت ملایان قند را گران کردند. پس بهتر است چند روزی در شهر نباشند و به عبدالعظیم بروند.

## پیامد
خروج فردا بست صغری شد. کسروی نامهٔ هوادار شیخ فضل‌الله را که کتک دو سید را بزرگ می‌نماید دروغ می‌شمارد.

## منابع
- [kasravi / گفتار دوم؛ پیش آمد مسجد شاه] کسروی منبر سید جمال واعظ اصفهانی را در مسجد شاه می‌آورد، و فریاد امام‌جمعه را که او را بی‌دین و بابی خواند. نامه‌ای را که هوادار شیخ فضل‌الله کتک دو سید را بزرگ نموده دروغ می‌شمارد.

## کسان
- tabatabai: از جنگ حیدری و نعمتی ترسید و کوچ به عبدالعظیم را جلو انداخت.
- behbahani: با طباطبایی همراهان را از دست برداشتن بازداشت.
- seyyed-jamal-vaez: بر منبر گفت اگر شاه مسلمان است با علما همراهی خواهد کرد.
صفحه: https://mashrooteh.org/ruydad/masjid-shah-1323