{"id":"martyrdom-of-seyyed-abdolhamid","title":"واقعه مسجد جامع تهران و شهادت سید عبدالحمید","date":{"solarYear":1285,"solarMonth":4,"solarDay":20,"gregorianYear":1906,"gregorianMonth":7,"gregorianDay":11},"tier":"primary","category":"religious","summary":"در پی اقدام قزاقان در بازداشت شیخ محمد واعظ، طلاب به قراول‌خانه هجوم بردند. با تیراندازی نیروهای نظامی، طلبه جوانی به نام سید عبدالحمید به شهادت رسید و با انتقال پیکر خونین او به مسجد جامع و محاصره سه‌روزه مسجد توسط قزاقان، قیام تیرماه ۱۲۸۵ شعله‌ور گشت.","citations":[{"sourceId":"kasravi","locus":"تاریخ مشروطه ایران؛ کشتن سید عبدالحمید","text":"کسروی شهادت سید عبدالحمید را نقطه جوش جنبش می‌داند که خون او آتش خشم عمومی را شعله‌ور ساخت."},{"sourceId":"nazem","locus":"واقعه مسجد جامع","text":"ناظم‌الاسلام جزئیات شلیک به طلاب و برافراشتن پیراهن خونین عبدالحمید در بازار را ثبت کرده است."}],"personIds":["sheikh-mohammad-vaez","seyyed-abdolhamid","tabatabai","behbahani","sheikh-fazlollah","sepehdar"],"personDeeds":{"sheikh-mohammad-vaez":"مقاومت در برابر بازداشت و برانگیختن خیزش طلاب جهت رهایی خویش.","seyyed-abdolhamid":"شهادت در جریان درگیری با قوای دولتی و تبدیل شدن به نماد مظلومیت نهضت.","tabatabai":"حضور در مسجد جامع و هدایت تحصن مردمی در محاصره نظامی قزاقان.","behbahani":"پایداری در صحن مسجد و فراخواندن اصناف به همبستگی در برابر خشونت دولتی.","sheikh-fazlollah":"پیوستن به بهبهانی و طباطبایی در مسجد جامع در پی ارزیابی سقوط حتمی عین‌الدوله.","sepehdar":"فرماندهی محاصره نظامی مسجد جامع و مذاکره با علما برای تخلیه پایتخت."},"periodId":"mashruteh","monarchId":"mozaffar-al-din","aliases":["واقعه مسجد جامع تهران","شهادت سید عبدالحمید","تیراندازی بازار تهران"],"context":"در اوایل تیرماه ۱۲۸۵ خورشیدی، در شرایطی که تهران زیر چکمه‌های حکومت نظامی سپهدار تنکابنی قرار داشت، وعاظ مشروطه‌خواه منابر ماه جمادی‌الاول را به کانون روشنگری علیه صدارت عین‌الدوله بدل ساختند.","whatHappened":[{"title":"۱. دستگیری شیخ محمد واعظ در بازار و هجوم طلاب","body":"شامگاه ۱۸ تیر ۱۲۸۵، قزاقان دولتی شیخ محمد واعظ اصفهانی را حین تردد در خیابان بازداشت کرده و به قراول‌خانه بازار بردند. خبر توقیف خطیب به سرعت در مدارس علمیه پیچید. صدها طلبه حوزه علمیه تهران به رهبری شاگردان بهبهانی به سوی قراول‌خانه هجوم بردند و خواستار آزادی بی قید و شرط شیخ شدند."},{"title":"۲. شلیک قزاقان و شهادت سید عبدالحمید","body":"با هجوم جمعیت به داخل قراول‌خانه، فرمانده نظامی دستور آتش داد. در میان شلیک گلوله‌ها، طلبه جوانی به نام سید عبدالحمید هدف قرار گرفت و در دم جان باخت. طلاب پیکر غرقه به خون او را بر دوش گرفتند و با فریادهای دادخواهی وارد مسجد جامع تهران در قلب بازار شدند. این واقعه بازار پایتخت را یکپارچه به اعتصاب و تعطیلی کشاند."},{"title":"۳. تحصن سه‌روزه مسجد جامع و شلیک متقابل مساوات","body":"طباطبایی، بهبهانی و در اقدامی شگفت‌انگیز شیخ فضل‌الله نوری در مسجد جامع گرد آمدند. در ۲۰ تیرماه، جمعیت سوگوار پیراهن خونین سید عبدالحمید را بر چوبی برافراشته و در راسته بازار به راهپیمایی پرداختند. قزاقان سپهدار تنکابنی به سوی مردم آتش گشودند که به شهادت ده تن انجامید. در این میان، سید محمدرضا مساوات با تپانچه به یک قزاق شلیک کرد و نخستین گلوله مسلحانه انقلابیون در تاریخ مشروطه شلیک گردید. عباسقلی خان آدمیت نیز به میان صفوف نظامیان رفت و آنان را از ریختن خون هم‌وطنان برحذر داشت."}],"aftermath":"محاصره نظامی مسجد جامع و قطع آب و آذوقه بر متحصنان، علما را به خروج از پایتخت و اعلام هجرت کبری به قم رهنمون ساخت.","chronology":[{"date":{"solarYear":1285,"solarMonth":4,"solarDay":18,"gregorianYear":1906,"gregorianMonth":7,"gregorianDay":9},"title":"بازداشت شیخ محمد واعظ","text":"توقیف خطیب مشروطه و خیزش طلاب برای آزادسازی وی."},{"date":{"solarYear":1285,"solarMonth":4,"solarDay":20,"gregorianYear":1906,"gregorianMonth":7,"gregorianDay":11},"title":"شهادت سید عبدالحمید و درگیری بازار","text":"شلیک قزاقان به طلاب، شهادت نخستین مجاهد مشروطه و شلیک تپانچه مساوات."},{"date":{"solarYear":1285,"solarMonth":4,"solarDay":21,"gregorianYear":1906,"gregorianMonth":7,"gregorianDay":12},"title":"پایان محاصره مسجد جامع","text":"مذاکره سپهدار تنکابنی با علما و توافق برای خروج مسالمت‌آمیز از مسجد."}]}