{"id":"esteqrazi-bank-cemetery","title":"تخریب عمارت بانک استقراضی بر گورستان وقفی تهران","date":{"solarYear":1284,"solarMonth":9,"solarDay":4,"gregorianYear":1905,"gregorianMonth":11,"gregorianDay":25},"tier":"secondary","category":"political","summary":"شیخ فضل‌الله بیع زمین وقف آشتیانی را برای بانک روس امضا کرد. خاکبرداری اجساد وبایی را نمایاند و جماعت عمارت نیمه‌کاره را خراب کردند.","citations":[{"sourceId":"khadem","locus":"ماجرای مشروطه؛ گفتار هجدهم","text":"خادم بلوای ۴ آذر را پس‌لرزهٔ امضای هفتصد تومانی شیخ و مقدمهٔ فلک تجار می‌خواند."}],"personIds":["tabatabai","behbahani","sheikh-fazlollah","ain-al-dowleh"],"personDeeds":{"tabatabai":"از امضای بیع شبهه‌ناک سر باز زد و غائله را با وساطت عضدالملک خواباند.","behbahani":"از عضدالملک عزل عین‌الدوله خواست.","sheikh-fazlollah":"در برابر هفتصد تومان فروش وقف را امضا کرد و هدف منبر ۴ آذر شد.","ain-al-dowleh":"جرأت قوهٔ قهریه نداشت؛ غائله تا فطر کشید."},"periodId":"mashruteh","monarchId":"mozaffar-al-din","aliases":["گورستان بانک استقراضی","تخریب عمارت بانک روس"],"context":"مسجد و گورستان کهنه در محله‌ای از تهران، تولیت قدیم میرزا حسن آشتیانی، سال‌ها مخروبه و انبار زغال. بانک استقراضی روس زمین می‌خواست برای خانهٔ رئیس. فقه تبدیل به احسن راه فروش وقف بایر را باز می‌گذارد. گفتار هجدهم ۴ آذر را بلوای قبر می‌خواند.","whatHappened":[{"title":"۱. امضای هفتصد تومانی شیخ","body":"تاجری مدعی بود زمین را در حیات آشتیانی خریده است. طباطبایی و بهبهانی به شبهه امضا نکردند. بانک هفتصد تومان به شیخ فضل‌الله داد. او به عنوان اعلم تهران بیع را امضا کرد. این حرکت او را بالای مجتهد مرده نشاند و کدورت با طباطبایی را تیره کرد."},{"title":"۲. نبش قبر و تخریب عمارت","body":"در وبا، اهل محله مرده را بی‌اجازه در گورستان متروک خاک کرده بودند. کارگران بانک اجساد تازه را به چاه ریختند. ۲۷ رمضان ۱۳۲۳، برابر ۴ آذر ۱۲۸۴، واعظی از دارودستهٔ دو سید بر منبر فریاد کرد روس کافر جنازهٔ مسلمان را بی‌حرمت کرده و تقصیر از شیخ است که وقف دیگران را فروخته. نزدیک هزار تن ساختمان نیمه‌کاره را با دست خراب کردند. دولت جرأت قوه نداشت. عضدالملک، ریش‌سفید ایل، غائله را خواباند. فروش را همچنان غیرشرعی خواندند. بهبهانی از عضدالملک عزل عین‌الدوله خواست؛ طباطبایی بازگشت اتابک را نخواست."},{"title":"۳. شب‌نامهٔ فردای فطر","body":"۹ آذر در واقعات اتفاقیه شریف کاشانی ورقه‌ای آمده که جواب شبنامهٔ رمضان است. هواخواهان ملت وزرا را یک‌به‌یک ناسزا گفتند و علما را به مسجد یا زاویهٔ مقدسه خواندند:\n\n«اگر علمای امت می‌گویند که طالب مجلس عدالت هستند، یک دل و یک جهت با طلاب و سادات، کفن به گردن قرآن به دست به مسجدها حاضر شوند یا عزیمت به زاویه مقدسه... مسلماً سرباز و توپچی مسلمان شلیک به شماها و قرآن نخواهند کرد.»\n\nدو هفته بعد علاءالدوله تجار قند را فلک کرد."}],"aftermath":"قبرستان بانک شهر را پیش از چوب قند گرم کرد. صف شیخ و امام جمعه از دو سید جدا ماند.","chronology":[{"date":{"solarYear":1284,"solarMonth":9,"solarDay":4,"gregorianYear":1905,"gregorianMonth":11,"gregorianDay":25},"title":"تخریب عمارت بانک","text":"شورش بر سر نبش قبر و امضای شیخ فضل‌الله."}]}