{"id":"emergence-ejtemaiyyun-amiyyun","title":"تکوین فرقه اجتماعیون عامیون و ورود چپ رادیکال به مشروطه","date":{"solarYear":1285,"solarMonth":5,"solarDay":15,"gregorianYear":1906,"gregorianMonth":8,"gregorianDay":6},"tier":"primary","category":"political","summary":"با سازماندهی کارگران مهاجر ایرانی در حوزه‌های نفتی باکو و ترغیب فعالان حزب همت، فرقه اجتماعیون عامیون (سوسیال‌دموکرات) اعلام موجودیت کرد و با ارسال شب‌نامه‌هایی چون «انتباه‌نامه»، خواهان رفرم ارضی، حقوق کارگران و پیوند مبارزه پارلمانی با قهر انقلابی شد.","citations":[{"sourceId":"khadem","locus":"ماجرای مشروطه؛ گفتار بیست‌ویکم","text":"حزب اجتماعیون عامیون در باکو گفتمان سوسیال‌دموکراسی قفقاز را با مذهب شیعه تلفیق کرد و بازوی مسلحانه مشروطه را ساخت."}],"personIds":["haydar-khan","ali-monsieur","taqizadeh"],"personDeeds":{"haydar-khan":"سازماندهی شاخه رزمنده و فداییان حزب در تهران و هدایت عملیات‌های استراتژیک.","ali-monsieur":"پایه‌گذاری مرکز غیبی تبریز و برقراری ارتباط مستمر با اجتماعیون عامیون باکو.","taqizadeh":"همدلی فکری با جناح چپ دموکرات و دفاع از مطالبات طبقات زحمتکش در مطبوعات."},"periodId":"mashruteh","monarchId":"mozaffar-al-din","aliases":["فرقه اجتماعیون عامیون","سوسیال دموکرات‌های ایران","حزب همت و کارگران باکو"],"context":"مهاجرت ده‌ها هزار کارگر فصلی و فرودست ایرانی به چاه‌های نفت باکو، رشد آگاهی طبقاتی در پی انقلاب ۱۹۰۵ روسیه و تشکیل کمیته مسلمانان حزب سوسیال‌دموکرات کارگری روسیه (همت).","whatHappened":[{"title":"۱. تأسیس فرقه در باکو و تئوری دو مرحله‌ای پلخانف","body":"فرقه اجتماعیون عامیون با تلفیق مارکسیسم روسی و مبانی مذهبی عدالت شیعی اعلام موجودیت کرد. نریمان نریمانوف و فعالان قفقازی با بهره‌گیری از تز پلخانف، استدلال کردند که ایران پیش از رسیدن به سوسیالیسم باید مرحله انقلاب دموکراتیک و پارلمانی را با همراهی بورژوازی ملی پشت سر بگذارد."},{"title":"۲. انتشار انتباه‌نامه در تهران و ادبیات انقلابی","body":"در مرداد ۱۲۸۵ شب‌نامه‌ای تحت عنوان «انتباه‌نامه فرقه اجتماعیون عامیون» در تهران توزیع شد که امیربهادر جنگ را «ابن‌زیاد ثانی» و طباطبایی و بهبهانی را پیشوایان نجات امت خواند و کارگران و دهقانان را به قیام قهرآمیز فراخواند:\n\n«ای فقرای ایران، جمع شوید! ای اهالی کاسبه ایران، ای زراعتکاران... خودتان را از ظلم این ظالمان خوش خط و خال استبدادمذهب خلاص نموده، رهایی یابید... مگر الحال میدان تهران کم از میدان کربلاست؟»"},{"title":"۳. پایه‌گذاری شاخه‌های مسلح فداییان","body":"حیدرخان عمواوغلی در تهران و علی مسیو در تبریز (مرکز غیبی) شاخه‌های نظامی و ترور حزب را پایه‌گذاری کردند تا بازوی قهرآمیز انقلاب در برابر استبداد مسلح دربار باشد."}],"aftermath":"اجتماعیون عامیون به موتور محرکه رادیکالیسم مشروطه، مقاومت مسلحانه تبریز و پیروزی فتح تهران بدل شدند.","chronology":[{"date":{"solarYear":1284,"solarMonth":3,"gregorianYear":1905,"gregorianMonth":6},"title":"شکل‌گیری هسته همت در باکو","text":"جذب کارگران مهاجر ایرانی در تشکیلات سوسیال‌دموکراسی قفقاز."},{"date":{"solarYear":1285,"solarMonth":5,"solarDay":15,"gregorianYear":1906,"gregorianMonth":8,"gregorianDay":6},"title":"انتشار انتباه‌نامه در تهران","text":"ورود مانیفست رسمی اجتماعیون عامیون به صحنه سیاسی پایتخت."}]}