# عزل جوزف نوز و پایان تصدی بلژیکی‌ها بر گمرکات ایران

تاریخ: ۲۰ بهمن ۱۲۸۵ | شاهنشاهی ۲۰ بهمن ۲۴۶۵ | ۹ فوریه ۱۹۰۷
رده: رویداد اصلی و بنیادین
موضوع: political

## خلاصه
با پیگیری قاطع وکلای مجلس و در پی اولتیماتوم انجمن ایالتی تبریز، جوزف نوز وزیر کل گمرکات و پست به همراه دستیارش پریو برکنار شدند. خشم عمومی تجار از تعرفه‌های ناعادلانه به سود روسیه و تحقیر بازرگانان، دولت و دربار را ناگزیر به الغای وزارت گمرکات و اخراج وی ساخت.

## زمینه
جوزف نوز بلژیکی، مدیر کل گمرکات و پست، با تبدیل عواید گمرک به وثیقه وام‌های روسیه و اعمال تعرفه‌های تبعیض‌آمیز ۱۹۰۳، صنایع داخلی و بازرگانان ایرانی را فلج ساخته بود. انتشار عکس بالماسکه او نیز خشم روحانیان را برانگیخته بود.

## ۱. اولتیماتوم انجمن تبریز و عزل نوز
انجمن ایالتی تبریز با تعطیلی بازار و تهدید به بستن مرزهای تجاری، اخراج فوری نوز و دستیارش پریو را شرط بازگشایی بازار اعلام کرد. وکلای مجلس نیز در صحن بهارستان پرده از تخلفات مالی او برداشتند. محمدعلی‌شاه در ۲۰ بهمن ۱۲۸۵ تسلیم شد و فرمان عزل نوز را صادر کرد و تصدی گمرکات به وزارت مالیه واگذار گردید.

## پیامد
برکناری مستشاران بلژیکی نخستین پیروزی قاطع مجلس در قطع دست بیگانگان از شریان‌های مالی کشور بود.

## منابع
- [khadem / ماجرای مشروطه؛ گفتار بیست‌وچهارم] نوز با تبدیل گمرکات به وثیقه استقراض روسیه، نماد تسلط بیگانه بر اقتصاد ملی بود و اخراج او پیروزی بزرگ مجلس شد.

## کسان
- joseph-naus: برکناری از مسند وزارت گمرکات و ترک اجباری کرسی‌های مدیریتی پس از سال‌ها حکمرانی مالی.
- saad-al-dowleh: افشاگری علیه تخلفات مالی نوز در صحن مجلس و مخالفت بنیادین با اعطای سمت وزارت به اتباع بیگانه.
- mohammad-ali-person: صدور حکم عزل نوز برای فرونشاندن شورش تبریز و جلوگیری از انسداد خطوط تجاری.
صفحه: https://mashrooteh.org/ruydad/dismissal-of-naus-prioux