{"id":"anti-bribery-law-shabnameh","title":"تصویب قانون مجازات ارتشاء و انتشار شب‌نامه‌های انقلابی","date":{"solarYear":1285,"solarMonth":12,"solarDay":13,"gregorianYear":1907,"gregorianMonth":3,"gregorianDay":4},"tier":"secondary","category":"political","summary":"طرح ماده واحده مجازات رشوه‌خواری دیوانی به قلم تقی‌زاده در مجلس مطرح شد و مشاجره‌ای تند بر سر حدود تقنین پارلمانی در احکام شرعی درگرفت. هم‌زمان انتشار شب‌نامه‌های تند مجامع مخفی انقلابی، مداخله بی‌ضابطه درباریان و برخی مجتهدان در امور اجرایی را آماج حمله قرار داد.","citations":[{"sourceId":"khadem","locus":"ماجرای مشروطه؛ گفتار بیست‌وپنجم","text":"شب‌نامه‌های انقلابی هشدار دادند که دوران رشوه‌خواری و صدور احکام ناحق سپری شده و مجلس باید دست مفسدان را قطع کند."},{"sourceId":"kasravi","locus":"گفتار پنجم؛ جستجویی از حال مردم","text":"کسروی می‌نویسد پس از فرمان، شبنامه‌نویسی در تهران رواج بی‌اندازه داشت و صدها کس خشک و تر می‌پراکندند. سپس شبنامه کهنه شد و هوس به روزنامه‌نویسی برگشت."}],"personIds":["taqizadeh","behbahani","tabatabai","malek-al-motekallemin"],"personDeeds":{"taqizadeh":"انشا و ارائه متن قانون مجازات راشی و مرتشی و اصرار بر ضرورت رأی‌گیری پارلمانی.","behbahani":"مخالفت با رأی‌گیری در امور شرعی و تشر زدن به وکلای تندرو در صحن علنی.","tabatabai":"تلاش برای تعدیل مناقشات میان جناح تندرو و بدنه روحانیت سنتی.","malek-al-motekallemin":"همکاری با شبکه‌های مخفی انقلابی در نشر بیانیه‌های ضدفساد."},"periodId":"mashruteh","monarchId":"mohammad-ali-shah","aliases":["قانون منع رشوه","شب‌نامه‌های تهران","مجازات راشی و مرتشی"],"context":"در اسفند ۱۲۸۵ تقی‌زاده مادهٔ واحدهٔ مجازات راشی و مرتشی را به مجلس آورد. هم‌زمان تهران پر از شبنامه بود. کسروی این شبنامه‌نویسی را از ماه‌های نخست پس از فرمان می‌شمارد: صدها کس خشک و تر می‌پراکندند، سپس هوس به روزنامه برگشت.","whatHappened":[{"title":"۱. قانون ارتشاء در بهارستان","body":"تقی‌زاده متن قانون مجازات راشی و مرتشی را به صحن آورد. سید عبدالله بهبهانی با رأی‌گیری در امور شرعی مخالفت کرد. وکلای آذربایجان و همراهانشان بر قانون مدون ایستادند. شب‌نامه‌ها درباریان و رشوه‌خواران را آماج کردند:\n\n«شما که سمت وکالت و وزارت ندارید، حق مداخله در هیچ امری را ندارید؛ اگر مشروطه‌خواه راستین هستید، رشوه‌خواری و صدور احکام ناحق را موقوف دارید.»"},{"title":"۲. سیل شبنامه، سپس روزنامه","body":"کسروی می‌گوید تازه فرمان داده شده بود که در تهران شبنامه‌نویسی رواج بی‌اندازه داشت. بسیاری به دو سید رشک می‌بردند. مشروطه از اروپا آمده بود و هر کس می‌بایست معنی آن را بیاموزد؛ آنان به جای آموختن، از پیش خود معنی می‌دادند:\n\n«در آغاز جنبش که تازه فرمان مشروطه داده شده بود در اینجا شبنامه نویسی رواج بی اندازه میداشت که صدها کسان بآن می پرداختند و آنچه از خشک و تر میدانستند بروی کاغذ آورده پراکنده میساختند.»\n\nسپس شبنامه کهنه شد و نوبت به انجمن‌سازی رسید. در بهار و تابستان ۱۲۸۶ هوس به روزنامه‌نویسی برگشت. کسروی می‌نویسد روزنامه برای بیدار کردن مردم بود، اما بسیاری دانسته‌های کهن خود را می‌نوشتند و جز گله از دربار آزادیخواهی نمی‌شناختند:\n\n«شبنامه‌نویسی کهنه شده و از میان رفته، و اینبار هوسها بروزنامه ‌نویسی برگشته بود.»"}],"aftermath":"قانون منع رشوه در مجلس ماند. کسروی شبنامه را شیوهٔ کوتاه ماه‌های نخست می‌داند که جای خود را به روزنامه داد؛ بیشتر آن روزنامه‌ها دیری نپاییدند.","chronology":[{"date":{"solarYear":1285,"solarMonth":12,"solarDay":13,"gregorianYear":1907,"gregorianMonth":3,"gregorianDay":4},"title":"طرح قانون مجازات ارتشاء","text":"پیشنهاد تقی‌زاده برای جرم‌انگاری رشوه‌خواری در صحن بهارستان."}]}