# سرمقاله تاریخی روزنامه اختر در باب قانون اساسی

تاریخ: ۴ فروردین ۱۲۵۵ | شاهنشاهی ۴ فروردین ۲۴۳۵ | ۲۴ مارس ۱۸۷۷
رده: رویداد فرعی و زمینه‌ای
موضوع: cultural

## خلاصه
انتشار سرمقاله «اساس مسلمانی—قانون اساسی» در روزنامه اختر استانبول پس از افتتاح مجلس مبعوثان عثمانی؛ تبیین تلازم لاینفک دو رکن «عدالت» و «حریت» و تعریف قانون اساسی به عنوان جسم و کالبد نگاهبان روح شریعت.

## زمینه
روزنامه فارسی اختر در استانبول برای دیوانی و بازرگان ایرانی خواندنی بود. شماره ۱۴ سال سوم، ۲۴ مارس ۱۸۷۷، درست پس از گشایش مجلس مبعوثان چاپ شد.

## ۱. عنوان اساس مسلمانی و قانون اساسی
سرمقاله «اساس مسلمانی قانون اساسی» عدالت و حریت را دو رکن حیات جامعه خواند و قانون اساسی را کالبد نگاهبان روح شریعت دانست. واژگان دارالشورا و قانون اساسی سه دهه پیش از فرمان تهران وارد نثر کتاب‌خوان قاجار شد.

## ۲. نقل سرمقاله
«اساس مسلمانی هر نیکی و هر خیر و حق و راستی را دوست داشتن و بدان گرویدن و از اضداد آنها تبری و دوری جستن است. اساس مسلمانی عدالت است، حریت است، انسانیت است، و بطور کلی حق‌شناسی و حق‌گذاری است. ولی باید دانست که آیا این نیکی و خیر و حق و راستی و مانند آنها را بی‌ملاحظه مظهرها و فاعل آنها باید دوست داشت... سخن نیک از هر برّ و فاجری و از هر صالح و طالحی بروز تواند کرد و کار خوب و عمل صحیح از هر مومن و منکِر و عالی و دانی آشکار تواند گردید.»

## پیامد
اختر قانون عثمانی را به فارسی ترجمه کرد تا تنظیمات برای نخبگان ایران قابل خواندن شود. میرزا آقاخان کرمانی نیز در همین دایره قلم زد.

## منابع
- [khadem / ماجرای مشروطه؛ گفتار سوم] روزنامه اختر سه دهه پیش از انقلاب مشروطه ایران، ترمینولوژی قانون اساسی و دارالشورای ملی را وارد ادبیات جامعه کتاب‌خوان ایرانی کرد.

## کسان
- mostashar-al-dowleh: بهره‌گیری از گفتمان نشریه اختر در تدوین رسائل اصلاحی.
- mirza-aqa-khan-kermani: همکاری قلمی در نشریه اختر استانبول.
صفحه: https://mashrooteh.org/ruydad/akhtar-constitutional-editorial